قرآنى خيرات و لطف و احسان و توفيق بخشيدن را چنان كه در گذشته ديديم به آن ذات اقدس نسبت داده است . لذا بايد گفت حتّى اشاعره كه در بارهء صفت عدالت خداوندى نظريّهء خاصّى دارند و ضرورت لطف را از خداوند سبحان نفى مىكنند [ همانطور كه متذكَّر شده‌ايم ، منظورشان نفى حكم و الزام خداوندى از طرف بندگان است ، يعنى بندگان كوچكتر از آنند كه خدا را به عدل و لطف الزام كنند و اين مطلب صحيح است ] نمىتوانند صفات حسنى را كه قطعا لطف و فضل و احسان و عنايت از شاخصترين آنها است ، از خداوند سبحان سلب نمايند . ما مىدانيم كه اگر جلال الدّين محمّد مولوى را از فرقهء اهل تسنّن محسوب بداريم ، بايد او را از گروه اشاعره به حساب بياوريم ، زيرا باضافهء توافق او در مواردى با طرز تفكَّرات اشاعره كه آنها را سنّى حقيقى ميداند ، انتقادات بسيار تند و متعدّدى كه از گروه معتزله نموده است دليل تمايلات اشعرى گرانهء او است [ البتّه فراموش نمىكنيم كه وارد كردن مولوى در اين دسته بندىها دشوار است ] بهر حال مولوى در بارهء لطف و توفيق و فضل و احسان خداوندى در موارد بسيار فراوان داد سخن داده است ( 1 ) ، از آن جمله : 1 - اصل بوجود آمدن كائنات از لطف خداونديست ، زيرا كائنات عالم هستى با ضرورت و مطالبهء وجود از خداوند به عالم هستى وارد شده‌اند : مر عدم را خود چه استحقاق بود كه بر او لطفت چنين درها گشود چون خلقت الخلق كى يربح على لطف تو فرمود اى قيّوم حىّ گوش آن كس نوشد اسرار جلال كاو چو سوسن ده زبان افتاد و لال حلق بخشد خاك را لطف خدا تا خورد آب و برويد صد گيا باز خاكى را ببخشد حلق و لب تا گياهش را خورد اندر طلب چون گياهش خورد حيوان گشت زفت گشت حيوان لقمهء انسان و رفت برگها را برگ از انعام او دايگان را دايه لطف عام او رزقها را رزقها او مىدهد ز ان كه گندم بىغذائى كى زهد

--> ( 1 ) ابياتى را كه مىآوريم ، همهء آنها در بردارندهء يك يا چند صفت از صفات مزبوره است و مقدارى از آنها بطور قطع قابل تطبيق مستقيم يا غير مستقيم بر همان مفاهيم كلامى فيض و لطف و اصلح و يا قابل تعميم بر آنها است .